17 tỷ điếu thuốc lá lậu/năm, tăng thuế sẽ tăng thêm bao nhiêu?

Tiêu hủy thuốc lá lậu

17 tỷ điếu thuốc lá lậu/năm, tăng thuế sẽ tăng thêm bao nhiêu?

Cho dù thuế và giá bán được xem là những biện pháp quan trọng nhằm giảm thiểu tác hại của thuốc lá, nhưng trong công văn gửi tới các cơ quan hữu trách, Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam (VTA) cũng cho rằng, các biện pháp này cần được triển khai phù hợp với tình hình thực tế mới không tạo ra cơ hội cho thuốc lá lậu tung hoành.

17 tỷ điếu thuốc lá lậu

Ngành công nghiệp thuốc lá hiện đóng góp hơn 18.000 tỷ đồng tiền thuế mỗi năm cho ngân sách nhà nước, nhưng Việt Nam vẫn được các tổ chức quốc tế xem là một trong những thị trường tiêu thụ thuốc lá nhập lậu lớn nhất ở châu Á.

Số liệu khảo sát năm 2012 của Trung tâm Thuế và Đầu tư quốc tế và Tổ chức Oxford Economics đã cho thấy, Việt Nam là thị trường tiêu thụ thuốc lá lậu lớn thứ 2 trong số 11 quốc gia châu Á được khảo sát.

ảnh 1

Theo tính toán của VTA, năm 2013, tổng số thuốc lá tiêu thụ tại Việt Nam là 104,8 tỷ điếu, trong số này ước có tới 17 tỷ điếu thuốc lá nhập lậu. Dĩ nhiên, số thuốc lá lậu này cũng gây thất thu nghiêm trọng cho ngân sách nhà nước, với con số khoảng 6.500 tỷ đồng. Đó là chưa kể đến không ít tốn kém về công sức và thời gian của rất nhiều lực lượng chức năng nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của thuốc lá lậu tại nhiều địa phương.

Thuế liên tục tăng với thuốc lá hợp pháp

Đối lập với thuốc lá lậu vẫn chưa có biện pháp hữu hiệu để ngăn chặn sự xâm nhập theo chiều hướng gia tăng trong thời gian qua là một môi trường pháp lý nghiêm ngặt dành các doanh nghiệp sản xuất thuốc lá hợp pháp, được cấp phép theo các quy định hiện hành của pháp luật. Thậm chí, các quy định đang áp dụng với ngành công nghiệp thuốc lá Việt Nam hiện còn vượt trên các khuyến nghị chính sách của Công ước Khung kiểm soát thuốc lá toàn cầu. Cụ thể, như in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh chiếm 50%, đóng góp vào Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (từ ngày 1/5/2013 là 1% trên giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), sẽ tăng lên 1,5% vào tháng 5/2016 và lên 2% vào tháng 5/2019), cấm quảng cáo và khuyến mãi dưới mọi hình thức và yêu cầu cấp phép toàn diện (bao gồm cả bán lẻ).

ảnh 2

Các số liệu quan sát và thống kê của VTA cũng cho thấy, việc tăng thuế TTĐB với thuốc lá điếu liên tiếp thời gian qua, cụ thể là từ tháng 1/2006 lên mức 55%, so với 45% của năm 2005 và sau đó tiếp tục tăng lên 65% vào năm 2008 cũng tạo ra cơ hội bất ngờ để thuốc lá lậu tăng trưởng đột biến trong giai đoạn 2006-2012, với mức tăng 50% (tương đương 6 tỷ điếu).

Bởi vậy, đề xuất tiếp tục tăng thuế TTĐB với thuốc lá điếu như dự thảo của Bộ Tài chính mới đây cũng khiến nhiều người e ngại về việc tạo tiếp cơ hội để thuốc lá lậu tiếp tục hoành hành là điều dễ hiểu. Nhất là khi sản xuất thuốc lá hợp pháp đang đóng góp nguồn thu lớn cho ngân sách nhà nước, cũng như phần nào giúp các lực lượng chức năng quản lý và kiểm soát hữu hiệu việc tiêu thụ thuốc lá trên thị trường.

Thực tế cũng đã minh chứng rõ ràng rằng, mỗi khi thuế đánh vào thuốc lá điếu trong nước tăng lên, thì các khu vực buôn lậu thuốc lá ở các tỉnh Tây Nam, Quảng Ninh hay khu vực miền Trung giáp với các nước xung quanh lại trở nên nhộn nhịp.

Nguyên do cũng không có gì khác, bởi giá thuốc lá sản xuất chính thức tăng do gánh thêm thuế, trong khi việc kiểm soát thuốc lá nhập lậu tại các khu vực này vẫn chưa thực sự hiệu quả. Cũng không thể phủ nhận một thực tế là, nhu cầu tiêu thụ thuốc lá tại Việt Nam vẫn không nhỏ, dù đã có hàng loạt các biện pháp được tuyên truyền nhằm nêu rõ tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ của người dân và cộng đồng. Không khó để nhận thấy rằng, khi dễ tiếp cận nguồn cung thuốc lá lậu với giá rẻ hơn thuốc lá hợp pháp (đang phải chịu giá cao) chắc chắn người tiêu dùng có nhu cầu sẽ không thờ ơ, bởi vừa thoả mãn được nhu cầu, vừa tiết kiệm được chi phí của bản thân trong điều kiện kinh tế vẫn còn khó khăn.

Hệ quả có thể dễ nhìn thấy là sản xuất của ngành công nghiệp thuốc lá hợp pháp sẽ bị ảnh hưởng trầm trọng, người lao động (bao gồm cả công nhân và nông dân trồng thuốc lá nhiên liệu) sẽ bị giảm công ăn việc làm, trong khi thị trường khó kiểm soát được các sản phẩm nhập lậu vốn không rõ ràng về chất lượng.

ảnh 3

Theo VTA, việc tăng thuế TTĐB trong điều kiện buôn lậu thuốc lá như hiện nay thì nguồn thu ngân sách nhà nước chưa chắc đã tăng, trong khi sản xuất trong nước dễ nhìn thấy khả năng thu hẹp. Kiến nghị chính thức với Thủ tướng Chính phủ và các cơ quan hữu trách, VTA cũng cho rằng, nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách hiện nay là phải chống buôn lậu trước, bởi việc kiểm soát thuốc lá nhập lậu sẽ giúp duy trì và tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước, đồng thời đảm bảo tính cạnh tranh lành mạnh của thị trường thuốc lá. Đặc biệt, cần có một lộ trình tăng thuế hợp ly, một khi đã kiểm soát được thuốc lá nhập lậu trên phạm vi toàn quốc.

Tin bài liên quan

Ý kiến của bạn sẽ được biên tập trước khi đăng. Xin vui lòng gõ tiếng Việt có dấu

Lâm
27.600 TỶ ĐỒNG là doanh thu thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) thuốc lá ước tính vào năm 2015 nếu "NÂNG mức thuế TTĐB trên giá bán của cơ sở sản xuất từ 65% lên 105% vào năm 2015 và có lộ trình tăng lên 145% từ năm 2018". Làm sao mà không tăng được? Với mức TĂNG THUẾ ĐỀ XUẤT này, Nhà nước vừa có thể BÙ ĐẮP được khoản thất thu ngân sách do buôn lậu, vừa có kinh phí để TĂNG CƯỜNG các hoạt động y tế nhằm khắc phục tác hại do thuốc lá gây ra cho người hút thuốc lá chủ động và bị động.
Gió
Tôi cũng đồng ý với việc tăng thuế cao và tăng việc xử lý buôn lậu thuốc lá ngang với mức xử lý buôn lậu ma túy,... Việc tăng thuế thuốc lá chưa hoàn toàn được chứng minh là có ảnh hưởng làm tăng buôn lậu thuốc lá. Vì buôn lậu thuốc lá còn phụ thuộc vào một số yếu tố như: - thị hiếu của người sử dụng - nếu người hút thuốc lá thích các loại thuốc lá không sản xuất tại VN như Esse, Hero, Jet,... thì thuốc lá nhập lậu vẫn tồn tại; - Mức sống của người dân: phần lớn người dân phải đi buôn lậu bởi vì mức sống của họ không đủ, việc buôn bán hàng lậu giúp họ có được nguồn lợi lớn hơn so với buôn bán chân chính. Chính vì vậy việc nâng cao nhận thức của người dân và mức sống của người dân sẽ góp phần giảm được việc buôn lậu thuốc lá và buôn lậu nói chung... - Cần tăng cường hơn nữa lực lượng phòng chống buôn lậu... có thể kết hợp với cả người dân địa phương những vùng xảy ra buôn lậu. Có thể kêu gọi, trao giải thưởng với những địa phương thực hiện tốt, không để xảy ra tình trạng buôn lậu. Trên đây là một vài ý kiến cá nhân, rất mong được tòa soạn và các đơn vị quan tâm chú ý
TTC
theo tôi tăng thuế đối với thuốc lá sản xuất trong nước (để giá bán khoảng trên 200.000 đồng/gói) mặt khác quy định buôn lậu thuốc lá bị xử lý ngang buôn ma túy. Khi đó sẽ được lợi cả đôi đường