(ĐTCK) “Hệ thống pháp luật mới về lao động và việc làm mở ra nhiều cơ chế cho phép doanh nghiệp rộng cửa hơn trong thu hút lao động chất lượng cao, nhưng điều này đang tạo ra những cái khó cho thị trường lao động Việt Nam…”, TS. Nguyễn Thị Lan Hương, Viện trưởng Viện Khoa học lao động và xã hội, Bộ Lao động Thương binh và Xã hội trao đổi với ĐTCK.

Bà có thể cho biết cụ thể các doanh nghiệp hiện có tính tự chủ cao hơn trong thu hút nguồn lao động chất lượng cao như thế nào?

Luật Việc làm mới có hiệu lực từ ngày 1/1/2015, trao quyền nhiều hơn cho doanh nghiệp trong áp dụng các cơ chế về lương, thưởng, cũng như các chính sách phúc lợi khác, nhằm thu hút nguồn lao động chất lượng cao, không chỉ là người lao động Việt Nam, mà cả lao động đến từ nước ngoài. Chẳng hạn, khác với quy định trước đây là các doanh nghiệp phải đăng ký thang bảng lương với Sở Lao động Thương binh và Xã hội thì nay các doanh nghiệp được tự chủ xây dựng thang bảng lương theo khả năng chi trả của mình trong khuổn khổ pháp luật cho phép, qua đó, giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong thực hiện các chính sách phúc lợi, để hiệu quả hơn trong thu hút nguồn lao động chất lượng cao.

Các quy định trước đây buộc doanh nghiệp phải đạt quy mô nhất định về số lượng lao động, thì mới được thực hiện chính sách bảo hiểm thất nghiệp, nhưng nay quy định này được sửa đổi, bổ sung theo hướng cho phép các doanh nghiệp được quyền tham gia chính sách bảo hiểm thất nghiệp, mà không phụ thuộc vào quy mô doanh nghiệp… 

Trong khi nhu cầu sử dụng lao động chất lượng cao của các doanh nghiệp Việt Nam ngày một tăng, thì do mặt bằng trình độ của thị trường lao động Việt Nam hiện còn khá thấp, nên có nhiều quan ngại Việt Nam đang “thua” trong cuộc cạnh tranh ở phân khúc thị trường lao động chất lượng cao so với các thị trường trong khu vực. Bà nghĩ sao?

Các nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, tuy chất lượng của thị trường lao động Việt Nam đã có nhiều cải thiện trong những năm gần đây, nhưng so với mức độ phát triển của các thị trường lao động trong khu vực ASEAN, thì còn ở thứ hạng khá thấp. Chất lượng của thị trường lao động Việt Nam chỉ xếp trên Lào, Myanmar, Campuchia. Thực tế này dẫn đến khi Cộng đồng Kinh tế ASEAN được hình thành vào cuối năm nay, tạo ra sự dịch chuyển mạnh nguồn lao động giữa các thị trường trong khu vực, sẽ khiến thị trường lao động Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là cạnh tranh ở phân khúc thị trường lao động chất lượng cao.

Cùng với nhu cầu ngày càng cao của các DN trong đổi mới dây chuyền công nghệ, thiết bị sản xuất, cũng như trình độ quản trị, họ sẽ có nhu cầu sử dụng nguồn lao động chất lượng cao ngày càng nhiều. Trong khi phân khúc lao động chất lượng cao của Việt Nam đang bộc lộ nhiều điểm yếu, tính cạnh tranh không cao, thì ngược lại đây đang là điểm mạnh của nhiều thị trường trong khu vực, do lao động của họ có tay nghề, ý thức kỷ luật lao động cao, trình độ ngoại ngữ tốt. Điều này đồng nghĩa với việc, nếu không sớm có giải pháp nâng cao chất lượng, thì nguy cơ thị trường lao động Việt Nam thua trên “sân nhà”, nhất là ở phân khúc thị trường lao động chất lượng cao là hệ quả không khó dự báo.

Vậy cách nào để cải thiện khả năng cạnh tranh cho thị trường lao động, nhất là ở phân khúc thị trường chất lượng cao, trong thời gian tới, thưa bà?

Ở đây cần sự vào cuộc của cả Nhà nước, doanh nghiệp và người lao động. Trong khi Nhà nước cần có thêm chính sách hỗ trợ đào tạo nguồn lao động chất lượng cao theo các chuẩn mực quốc tế, thì bản thân các DN cũng cần gia tăng triển khai các giải pháp đào tạo và đào tạo lại nguồn lao động sau khi tuyển dụng, để không chỉ đáp ứng tốt hơn nhu cầu sử dụng của DN, mà còn góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, cũng như ngoại ngữ cho người lao động.

Về phần mình, người lao động cần thay đổi tư duy và tầm nhìn trong quá trình chọn nghề và tham gia các chương trình đào tạo theo hướng đủ khả năng tham gia các thị trường lao động khu vực và quốc tế, chứ không chỉ quẩn quanh với thị trường Việt Nam. Điều này trước hết là sẽ mang lại lợi ích lớn cho người lao động, vì với trình độ và năng lực cao, họ có nhiều cơ hội lựa chọn cơ hội việc làm với mức lương cao hơn, đồng thời góp phần dần cải thiện chất lượng cạnh tranh cho phân khúc lao động chất lượng cao, nhất là khi phân khúc này đang ở thế yếu so với nhiều thị trường trong khu vực.

Hữu Đạo
Bình Luận (0)

Bài viết chưa có bình luận nào. Bạn nên dùng tiếng Việt có dấu khi bình luận.