Ngày 17/1, Khối Nghiên cứu Kinh tế của Ngân hàng HSBC (HSBC Global Research) đã công bố bản báo cáo về Kinh tế vĩ mô châu Á quý I/2012 (Macro Asian Economics), theo đó, mặc dù tình hình tăng trưởng kinh tế toàn cầu trì trệ và những điều kiện khó khăn trong nước, đà tăng trưởng của Việt Nam vẫn đạt con số khá ấn tượng.

Mức tăng trưởng GDP trong quý IV/2011 đã tăng lên 6,1% so với cùng kỳ nhờ vào xuất khẩu tăng mạnh và nhu cầu nội địa dồi dào. Tỷ lệ tăng trưởng GDP trong năm 2011 là 5,9% và báo cáo cũng kỳ vọng mức tăng trưởng GDP của Việt Nam sẽ là 5,7% cho năm 2012 (mục tiêu của Chính phủ là 6,0 tới 6,5% cho năm 2012).

Xuất khẩu tăng mạnh, chủ yếu là nhờ vào nhu cầu cao đối với các mặt hàng nông sản, may mặc và dầu thô của Việt Nam, cũng như do giá hàng hóa gia tăng. Xuất khẩu ước tính sẽ tăng thêm 24% trong năm 2012 so với năm 2011(so với mức tăng trưởng xuất khẩu 33,3% của năm 2011). Nhu cầu nhập khẩu còn cao tiếp tục làm cho cán cân thương mại thâm hụt. Nhưng thâm hụt cán cân thương mại của Việt Nam không phải là mối lo ngại chính yếu vì từ trước tới nay lượng thâm hụt này luôn được bù đắp từ dòng vốn FDI chảy vào (11,6 tỷ đô la Mỹ trong năm 2011).

Điều được dư luận quan tâm là những nỗ lực của Việt Nam nhằm bình ổn giá cả trong năm 2011. Tỷ lệ lạm phát cao, tăng từ 12,2% so với cùng kỳ năm trước trong tháng 1/2011 lên đến 23% trong tháng 8/2011, phản ánh rõ cả chính sách thu chi ngân sách mở rộng lẫn những nút thắt cổ chai trong nền kinh tế. Chính phủ đã thực hiện những bước cần thiết để thắt chặt chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ.

Do đó, thâm hụt ngân sách  giảm từ 5,7% GDP trong năm 2010 xuống còn 4,9% GDP trong năm 2011 cũng như tín dụng giảm từ 27,7% trong năm 2010 xuống còn 13% GDP trong năm 2011. Trong bối cảnh giá điện có khả năng tăng và suy giảm nguồn cung thực phẩm khu vực có thể làm gia tăng áp lực lạm phát, tới cuối 2012, lạm phát được dự báo sẽ giảm xuống còn một chữ số nhờ vào tác động mạnh của hiệu ứng cơ sở. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, do đó, nhiều khả năng sẽ giảm lãi suất quy định từ 14% xuống 13%/năm trong quý I/2012 và sau đó tiếp tục giảm còn 9%/năm vào cuối năm 2012.

Nhu cầu nội địa là động lực tăng trưởng chính nhưng nhu cầu này cũng đang giảm đi do lạm phát tăng cao và tín dụng bị hạn chế

·        Các biện pháp thắt chặt từ đầu năm 2011 nhằm làm giảm tín dụng và cung tiền đã ảnh hưởng tiêu cực tới tăng trưởng

·        Tiêu dùng cá nhân, dù vẫn mạnh nhưng đã giảm bớt trong năm 2011 do lạm phát cao không suy giảm, hạn chế tiếp cận nguồn vốn tín dụng và giá bất động sản suy giảm.

·        Đầu tư cũng được dự báo là sẽ giảm đi trong năm 2012 do tín dụng bị siết chặt; tuy nhiên, sẽ được bù lại bởi nguồn vốn FDI chảy vào, nguồn vốn trước nay vẫn ổn định và đáng tin cậy.

·        Các nhà đầu tư nước ngoài vẫn quan tâm đến việc thâm nhập vào thị trường Việt Nam mới mẻ, bằng chứng cụ thể là dòng vốn FDI vững chắc trong năm 2011.

Xuất khẩu tăng mạnh là một điểm sáng khác và được dự báo sẽ tăng khá trong năm 2012 dù với một tốc độ chậm hơn.

·        Về mặt giá trị, hàng sản xuất công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ và hàng thủ công chiếm 83% tổng lượng hàng xuất khẩu, xuất khẩu tăng mạnh trong năm 2011 chính nhờ vào  nhu cầu hàng nông sản, may mặc và dầu thô của Việt Nam cao, cũng như là do sự tăng giá hàng hóa.

·        Các sản phẩm nhiên liệu và nguyên liệu thô chiếm 61% xuất khẩu tổng kim ngạch nhập khẩu, trong khi máy móc thiết bị và dụng cụ chiếm 29% tổng kim ngạch này.

·        Xuất khẩu phụ thuộc vào nhập khẩu sẽ làm cho cán cân thương mại của Việt Nam thâm hụt trong nhiều năm sắp tới. Tuy nhiên, tăng trưởng xuất khẩu cao hơn so với nhập khẩu là nguyên nhân giúp thu hẹp thâm hụt cán cân thương mại trong năm 2011 này.

Chỉ số giá cả sẽ giảm dần xuống một con số trong năm 2012 nhưng vẫn cao do suy giảm nguồn cung.

·        Chỉ số giá tiêu dùng bình quân năm 2011 tăng 18,58% so với bình quân năm 2010 do đột biến trong cung cầu và chính sách tiền tệ.

·        Tỷ lệ lạm phát giá các mặt hàng thực phẩm vượt mốc 20% so với cùng kỳ năm ngoái từ tháng 5 tới tháng 11 năm 2011, làm suy giảm rõ rệt sức mua tiêu dùng.

·        Lạm phát cơ bản không có dấu hiệu suy giảm trong năm 2011 mà chỉ giảm dần trong những tháng sắp tới.

·        Lạm phát được dự báo sẽ giảm xuống còn một con số vào thời điểm cuối năm 2012, nhưng giá điện tăng và thay đổi nguồn cầu sẽ rất có thể giữ lạm phát tăng.

Tỷ lệ lạm phát bất ổn từ trước tới nay đã làm nổi lên những thách thức cơ cấu. Đầu tư thiếu hiệu quả đã tạo ra những nút thắt cổ chai cho nền kinh tế.

·        Lạm phát cao không có dấu hiệu suy giảm chính là triệu chứng của những vấn đề cơ cấu của nền kinh tế mà bắt nguồn từ đầu tư thiếu hiệu quả.

·        Các doanh nghiệp nhà nước được ưu tiên trong việc tiếp cận nguồn vốn và đất đai, nhưng lại là những nhân tố gây nên sự trì trệ của nền kinh tế, nhiều doanh nghiệp đã báo cáo lỗ, bao gồm cả Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN)

·        Để tăng cường hiệu quả đầu tư, Nhân hàng Nhà nước Việt Nam đã đề ra một lộ trình nhằm tái cơ cấu hệ thống ngân hàng và phân bổ nguồn vốn một cách hữu hiệu hơn.

Ngân hàng Nhà nước đầu năm 2011 đã tăng nhiều mức lãi suất chủ chốt nhưng lạm phát thấp hơn sẽ khiến ngân hàng nhà nước giảm các mức lãi suất này trong năm 2012.

·        Ngân hàng Nhà nước đã tăng các mức lãi suất, dù khá là chậm trễ trong chu trình thắt chặt, trong đầu năm 2011 để kiềm chế lạm phát cao.

·        Điều này đã làm cho các mức lãi suất vượt mốc 20%, ảnh hưởng mạnh mẽ đến một vài lĩnh vực dễ tổn thương nhất định; để hỗ trợ những lĩnh vực này, Ngân hàng Nhà nước cũng quy định mức lãi suất tiền gửi để buộc các ngân hàng giảm lãi suất cho vay.

·        Những biện pháp trên đã tạo nên sự biến dạng trong nền kinh tế, hạn chế kênh đầu tư của người dân khi mà thị trường bất động sản suy giảm và lãi suất tiền gửi thấp.

Lượng cho vay giảm… dẫn đến tăng trưởng tín dụng chậm lại

·        Mặc dù chính phủ làm bối rối các nhà quan sát bên ngòai về những chủ định khi hạ lãi suất trên thị trường mở vào tháng 7.2011 mặc dù lạm phát khi ấy đang gia tăng, tuy nhiên điều này đã chứng tỏ hiệu quả khi hạn chế tăng trường tín dụng.

·        Tuy nhiên, theo như biểu đồ bên trên, khối lượng cho vay đã giảm đáng kể trong năm 2011; trên thực tế, tăng trưởng tín dụng năm 2011 còn 13% so với 27,7% trong năm 2010.

·        Khi lạm phát giảm bớt, có khả năng Ngân hàng Nhà nước sẽ giảm lãi suất cho vay kể từ quý I/2012

Việt Nam nằm trong top 26 nước tăng trưởng nhanh

Trong ấn phẩm “Thế giới đến năm 2050” (The World in 2050) của Khối Nghiên cứu Kinh tế của Ngân hàng HSBC (HSBC Global Research) phát hành tháng 1/2012, Top 100 nền kinh tế lớn nhất về quy mô vào năm 2050 được chia thành ba nhóm:

-  Nhóm tăng trưởng nhanh:  bao gồm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm ước tính trên 5%

- Nhóm tăng trưởng: bao gồm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng từ 3% tới 5%

- Nhóm ổn định: bao gồm các quốc gia có tốc độ tăng trưởng thấp hơn 3% một năm.

Việt Nam được xếp vào nhóm 26 nước tăng trưởng nhanh. Các quốc gia thuộc nhóm này mang cùng một điểm chung là có mức độ phát triển thấp nhưng đã nỗ lực vượt bậc trong việc cải thiện các điều kiện kinh tế cơ bản. Ngoài Trung Quốc, Ấn Độ, Philippines và Malaysia, nhóm này còn bao gồm Bangladesh, các quốc gia Trung Á như Uzbekistan, Kazakhstan và Turkmenistan, các quốc gia Mỹ Latinh như Peru và Ecuador, khu vực Trung Đông như Ai Cập và Jordan.

Việt Nam cũng lên 11 bậc so ấn phẩm “Thế giới năm 2050” phát hành lần đầu tiên vào tháng 1.2011 đứng thứ 41 trong bảng xếp loại 100 quốc gia đến năm 2050 lần này. Theo đó, Việt Nam sẽ có thu nhập bình quân đầu người đạt 4.335 đô la Mỹ vào năm 2050.