Giám đốc một doanh nghiệp dệt may cho biết, khoảng 80% nguyên liệu của công ty nhập từ Trung Quốc, qua trung gian ở Đài Loan và thanh toán bằng USD. Thanh toán đơn hàng ở Trung Quốc, doanh nghiệp chịu thêm 2% do nhân dân tệ tăng giá; về Việt Nam, khan USD, Công ty lại mất thêm 5% do USD tăng giá so với VND. Các loại nguyên liệu như khóa kéo, vải, sợi bông, xơ… đều tăng mạnh trong vài tháng qua khiến doanh nghiệp lao đao. Đơn hàng dù đã ký để ngỏ giá theo biến động thị trường, song biên độ tối đa chỉ là 7%, với tình hình này không khéo càng xuất khẩu càng lỗ.

Gas là mặt hàng được ghi nhận tăng giá tới 5 lần trong tháng 10. Người tiêu dùng chịu phần lớn biến động giá, song doanh nghiệp cũng không sung sướng gì với tình cảnh đó. Ông Trần Trọng Hữu, Giám đốc CTCP Kinh doanh Khí hóa lỏng miền Bắc cho biết, Công ty nhập khẩu một tỷ trọng khá lớn khí hóa lỏng, tỷ giá liên tục biến động theo cơ chế thị trường, trong khi ngân hàng công bố giá một đằng, bán ngoại tệ một nẻo, gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp. "Ngân hàng không đủ USD bán cho doanh nghiệp thì công bố không đủ, để doanh nghiệp còn biết liệu", ông Hữu bày tỏ. Biện pháp chèo chống của công ty này là từ giờ đến cuối năm, gia tăng mua thêm nhiều nguồn khí trong nước từ Nhà máy Dinh Cố.

Nhiều doanh nghiệp có nguồn thu USD cũng không hẳn được lợi khi tỷ giá biến động quá lớn như hiện nay. Đơn cử Công ty FPT, theo ước tính của một lãnh đạo doanh nghiệp này, do biến động tỷ giá nên từ đầu năm đến nay Công ty mất khoảng 15 tỷ đồng. Nếu điều chỉnh tỷ giá thêm 3% thì doanh nghiệp chịu hụt một lượng tiền khoảng 10 - 15 tỷ đồng nữa. Trong hệ thống công ty con của FPT có đơn vị doanh thu bằng USD như Fsoft, nhưng tỷ trọng mảng phân phối lớn hơn nên vẫn chịu thiệt hại do mức tăng giá bán hàng nhập khẩu không bằng mức tăng tỷ giá. Chưa kể đây là doanh nghiệp lớn, có quan hệ tốt với các ngân hàng nên còn chủ động được nguồn cung USD. Với các doanh nghiệp quy mô nhỏ, giờ không biết xoay xở ra sao.

Tất cả các lãnh đạo những công ty tư nhân vừa và nhỏ có dịp gặp gỡ phóng viên đều kêu khó trong thời điểm này. Đặc biệt, với các doanh nghiệp vay vốn bằng ngoại tệ để đầu tư, mua sắm máy móc, thiết bị, tàu thuyền đang phải "nếm đủ" khi mức chênh lệch tới 1.500 đồng/USD giữa giá niêm yết của ngân hàng và giá thị trường tự do. "Cứ mở mắt ra là tiền vay chênh lên tới cả chục triệu đồng, oải quá", chủ một doanh nghiệp tư nhân than thở.

Tâm lý chung của các doanh nghiệp là mong muốn Chính phủ có các biện pháp ổn định tỷ giá. Tuy nhiên, diễn biến thị trường vẫn phức tạp sau thông điệp ổn định tỷ giá khiến nhiều doanh nghiệp lo lắng và tiếp tục cơn sốt mua USD phòng trước khiến thị trường càng căng thẳng.

Nghịch lý tiền tệ ở Việt Nam hiện nay càng khiến doanh nghiệp và người dân thêm rối bời, bởi bên ngoài USD đang giảm giá so với các đồng tiền khác trên thế giới, từ nhân dân tệ, rupi đến cả tiền kíp của Lào. Theo dự báo, đồng USD với chính sách nới lỏng định lượng (phát hành thêm tiền) của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) sẽ tiếp tục mất giá thêm nữa, trong khi tiền đồng lại đang mất giá mạnh so với USD.

Do xuất khẩu của Việt Nam có giá trị gia tăng thấp, trước cơn sốt ngoại tệ nóng như hiện nay, nhiều doanh nghiệp đang phải đối mặt với những khó khăn như chưa tìm được nguồn hàng mới thay thế, chưa thể tự chủ được nguồn nguyên liệu trong nước, chưa nắm bắt cơ hội giành lại thị trường và đẩy mạnh xuất khẩu. Còn người tiêu dùng, USD tăng giá khiến họ phải móc hầu bao trả thêm một khoản không nhỏ cho mỗi món hàng trước đây vẫn thường được tính theo ngoại tệ hoặc có nguồn gốc nhập khẩu. Mỗi chiếc ôtô nhập khẩu giờ đây phải cõng thêm vài chục triệu đồng, mỗi chiếc xe máy tăng thêm vài triệu đồng tới hàng chục triệu đồng, rồi máy tính, điện thoại di động, mỹ phẩm, thậm chí cả quần áo nhập khẩu… cũng đều tăng theo tỷ giá. Như vậy, cả doanh nghiệp và người dân có thể phải đối mặt với một đợt sóng tăng giá kép khi tỷ giá thay đổi kết hợp với xu hướng tăng giá dịp cuối năm.