Lý giải nguyên nhân của tình trạng này, một lãnh đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) Hà Nội cho biết, do trong quá trình triển khai đăng ký kinh doanh theo Nghị định 139/2007/NĐ-CP nảy sinh một số bất cập, nên Sở đang chờ hướng dẫn mới từ cấp có thẩm quyền về đăng ký kinh doanh, sau khi Nghị định 102/2010/NĐ-CP thay thế Nghị định 139 về hướng dẫn chi tiết một số điều của Luật Doanh nghiệp vừa được ban hành.

Nghị định 102/2010/NĐ-CP sẽ có hiệu lực từ ngày 15/11/2010. Quá trình chuyển giao giữa hai văn bản này đang khiến các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài gặp khó khăn trong đăng ký kinh doanh. Lãnh đạo một doanh nghiệp tại Hà Nội cho biết, cách đây hơn một tháng, Công ty đã cử cán bộ đến Sở KH&ĐT Hà Nội để làm thủ tục đăng ký kinh doanh, nhưng sau nhiều lần đi lại vẫn không được việc.

Theo giải thích của cán bộ tại bộ phận một cửa của Sở KH&ĐT Hà Nội, lý do tạm thời chưa tiếp nhận hồ sơ là bởi đang chờ hướng dẫn mới về đăng ký kinh doanh. Sau khi có hướng dẫn, chỉ đạo cụ thể từ cấp có thẩm quyền, Sở sẽ tiếp nhận hồ sơ và giải quyết yêu cầu đăng ký kinh doanh cho các doanh nghiệp.

Lý giải rõ hơn nguyên nhân của tình trạng "treo" đăng ký kinh doanh đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, ông Nguyễn Văn Tứ, Phó giám đốc Sở KH&ĐT Hà Nội cho hay, sau một thời gian triển khai công tác đăng ký kinh doanh theo Nghị định 139 đã bộc lộ một số vấn đề "bất ổn", nếu không sớm có những hướng dẫn rõ ràng, nhất quán hơn, thì hệ quả sẽ khó lường.

Theo quy định, những doanh nghiệp có cổ đông nước ngoài sở hữu tỷ lệ cổ phần dưới 49%, nhà đầu tư trong nước nắm 51%, thì tiến hành đăng ký kinh doanh như doanh nghiệp trong nước. Qua triển khai công tác đăng ký kinh doanh cũng như quản lý doanh nghiệp sau khi đi vào hoạt động cho thấy, không ít doanh nghiệp khi đăng ký kinh doanh có tỷ lệ nhà đầu tư nước ngoài sở hữu 49%, nhưng ngay sau đó họ đã mua lại gần như toàn bộ số cổ phần của nhà đầu tư trong nước. Bởi vậy, chỉ sau một thời gian ngắn đăng ký kinh doanh trót lọt, các doanh nghiệp này nhanh chóng biến thành doanh nghiệp có cổ đông nước ngoài nắm cổ phần đa số, thậm chí 100% cổ phần nằm trong tay nhà đầu tư nước ngoài.

Việc xuất hiện các doanh nghiệp "vỏ" nội, nhưng "ruột" ngoại rất đáng báo động, nhất là tình trạng lách luật này thường xảy ra ở các doanh nghiệp nhỏ, làm ăn theo kiểu ngắn hạn, không đầu tư bài bản…, nên không chỉ gây khó khăn cho hoạt động quản lý doanh nghiệp, mà còn tác động xấu đến môi trường đầu tư, kinh doanh. Do đó, trong quá trình chờ hướng dẫn thực hiện Nghị định 102, Sở KH&ĐT Hà Nội tạm thời chưa tiếp nhận hồ sơ đăng ký kinh doanh đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Theo ông Tứ, tư tưởng không phân biệt đối xử về trình tự, thủ tục đăng ký kinh doanh giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là phù hợp với cam kết WTO. Tuy nhiên, tư tưởng này cần được thể hiện bằng các quy định hợp lý, nhằm mục tiêu tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đăng ký kinh doanh, nhưng đồng thời tránh tạo kẽ hở cho các doanh nghiệp làm ăn theo lối "ăn xổi", không đóng góp nhiều cho nền kinh tế, thậm chí khoác áo kinh doanh để thực hiện một số hoạt động bất minh khác lợi dụng.

Đại diện Sở KH&ĐT Hà Nội nhìn nhận, những bất cập nêu trên vẫn chưa được giải quyết căn cơ trong Nghị định 102. Hy vọng các văn bản hướng dẫn nghị định này sẽ đưa ra những hướng dẫn chi tiết, rõ ràng, để gỡ khó cho cả doanh nghiệp, lẫn các cơ quan trực tiếp thực hiện công tác đăng ký kinh doanh. Hiện Sở KH&ĐT Hà Nội đang tham vấn các cơ quan chức năng để sớm triển khai phương án đăng ký kinh doanh theo quy định mới.