>> Rủi ro tài chính vĩ mô: Lớn nhất là tỷ giá

>> Tăng tỷ giá USD/VND liên ngân hàng

>> Tăng tỷ giá, có đáng để lo lắng?

Phó tổng giám đốc một ngân hàng trên địa bàn TP. HCM cho biết, trong những ngày đầu tháng 7/2010 đã xuất hiện nhu cầu mua ngoại tệ của DN để trả nợ cho các khoản vay đến kỳ đáo hạn. Điều này dẫn đến trạng thái ngoại hối của một số ngân hàng bị âm.

Còn theo số liệu NHNN Chi nhánh TP. HCM, tính đến cuối tháng 7/2010, tổng doanh số giao dịch mua - bán ngoại tệ của các ngân hàng trên địa bàn đều giảm lần lượt 32% và 26% (tương đương lượng mua 4,93 tỷ USD và số lượng bán là 4,94 tỷ USD). Vì thế, việc điều chỉnh tỷ giá liên ngân hàng thêm 2,1% lần này là cần thiết để cân đối cung - cầu ngoại tệ.

Với động thái tăng tỷ giá liên ngân hàng bất ngờ trong lần này, nhiều người còn cho rằng, ngoài kiểm soát nhập siêu còn nhằm mục đích giảm áp lực cho cung - cầu ngoại tệ khi các hợp đồng tín dụng bằng ngoại tệ đang đến kỳ đáo hạn. Trước đó không lâu, khi tỷ giá liên ngân hàng chưa được điều chỉnh, dấu hiệu thị trường cũng cho thấy, cầu về USD có dấu hiệu tăng, tỷ giá trên thị trường tự do vượt khoảng 200 VND/USD so với tỷ giá niêm yết trong NHTM, đạt 19.300 VND/USD. Một phần nguyên nhân được cho là do áp lực đáo hạn các hợp đồng cho vay ngoại tệ. Bởi nhu cầu vốn vay bằng ngoại tệ bắt đầu tăng mạnh trong quý II/2010 khi lãi suất thỏa thuận tiền đồng lên mức cao. Các hợp đồng vay ngoại tệ cũng chủ yếu ngắn ngày, nên gần đến cuối năm, DN phải tìm mua ngoại tệ để trả nợ vay.

Thế nhưng, qua trao đổi với ĐTCK, TS. Trần Du Lịch, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách, tài chính tiền tệ quốc gia cho rằng, tín dụng ngoại tệ toàn ngành ngân hàng tăng mạnh trong thời gian qua chưa ảnh hưởng đến cung - cầu ngoại tệ trên thị trường hiện nay. Bởi thực sự dòng ngoại tệ vay của DN ở 7 tháng qua là ở trong nước chứ không phải vay nước ngoài. Còn với dự trữ ngoại tệ của Việt Nam, theo ông Lịch, ngoài dự trữ của Ngân hàng Trung ương thì dự trữ ngoại tệ của NHTM và DN là rất lớn.

“Nếu nói việc điều chỉnh tỷ giá liên ngân hàng lần này để giảm áp lực cung - cầu khi các hợp đồng tín dụng ngoại tệ đến hạn là chưa hẳn đã đúng với thực tế, mà cốt lõi của việc điều chỉnh tỷ giá lần này là do nhập siêu 7 tháng đầu năm còn quá lớn nên rất khó để cân đối được cán cân thanh toán và cán cân vãng lai. Cụ thể, 7 tháng đầu năm, xuất khẩu chỉ tăng 17%, trong khi nhập khẩu tăng đến 25%. Vì thế, điều chỉnh tỷ giá để hạn chế nhập siêu là điều cần thiết”, ông Lịch nói. Song theo ông Lịch, điều chỉnh tỷ giá cũng phải căn cứ trên kỳ vọng chỉ số CPI năm nay để tránh ảnh hưởng đến tâm lý của người dân.

Cũng theo ông Lịch, sau khi tỷ giá liên ngân hàng được điều chỉnh, chắc chắn tín dụng ngoại tệ sẽ giảm. Vì trước đây, khi tỷ giá liên ngân hàng chưa tăng thêm, lãi suất huy động giữa tiền đồng và ngoại tệ chênh lệch nhau khá lớn. Xét về danh nghĩa, lãi suất huy động tiền đồng được các ngân hàng áp dụng ở mức bình quân 10,38%/năm. Trong khi đó, lãi suất huy động ngoại tệ được các ngân hàng áp dụng ở mức trung bình khoảng 4%/năm.

Nhu cầu vốn bằng ngoại tệ của DN trong 7 tháng qua tăng cao là do tỷ giá được duy trì ở mức ổn định trong thời gian dài. Do đó, vay ngoại tệ với lãi suất 4 - 6%/năm có lợi hơn nhiều so với việc vay vốn bằng tiền đồng với lãi suất thỏa thuận khá cao. Thực tế, tỷ giá liên ngân hàng chỉ điều chỉnh tăng 3,1% trong tháng 2/2010 sau đó giữ ổn đinh nên DN vay vốn ngoại tệ trong 7 tháng qua phải trả lãi suất với mức dao động 4 - 6%/năm. Trong khi nếu DN vay vốn bằng tiền đồng, lãi suất thỏa thuận phổ biến khoảng 13 - 14%/năm.

Vì thế, nếu không điều chỉnh tỷ giá liên ngân hàng, chênh lệch giữa lãi suất VND và ngoại tệ lớn, dẫn đến nhiều DN chỉ muốn vay ngoại tệ để giảm áp lực lãi suất thỏa thuận bằng tiền đồng. Từ đó, làm mất cân đối giữa tín dụng nội tệ và ngoại tệ trên thị trường tín dụng. Vì thực tế, chênh lệch giữa ngoại tệ và tiền đồng tùy thuộc vào kỳ vọng của việc giảm giá giữa VND so với USD.

Nhưng với động thái tăng tỷ giá liên ngân hàng vừa rồi của NHNN, vay ngoại tệ sẽ không có lợi nhiều như trước. Đồng thời, với các DN không sử dụng biện pháp bảo hiểm tỷ giá để phòng ngừa rủi ro biến động tỷ giá thì sẽ rất nguy hiểm.

Tỷ giá niêm yết chính thức trong các NHTM được điều chỉnh lên mức kịch trần hoặc xấp xỉ trần ngay sau khi NHNN tăng thêm tỷ giá bình quân liên ngân hàng lên 18.932 VND/USD. So với trước ngày 17/8, tỷ giá bán niêm yết trong các NHTM cao hơn 500 VND/USD. Trong đó, tỷ giá bán được các NHTM niêm yết với mức xấp xỉ và thậm chí có thời điểm còn cao hơn tỷ giá chào bán trên thị trường tự do. Cụ thể, tại ACB, tỷ giá niêm yết trong chiều ngày 18/8 là 19.450 VND/USD (mua tiền mặt) - 19.460 VND/USD (mua chuyển khoản) - 19.500 VND/USD (bán). Còn trên thị trường tự do, tỷ giá bán chỉ xấp xỉ 19.500 VND/USD.